Μιχάλης Μερακλής, ένας μοναδικός φιλόσοφος-λαογράφος στην Κάρπαθο.

Το συνέδριο Καρπαθιακής λαογραφίας, βρίσκεται ήδη στο τέλος της δεύτερης ημέρας. Οι όποιες οργανωτικές ατέλειες του, ξεπερνιώνται μέσα από τους ανθρώπους που μόχθησαν και συμμετέχουν με τις εξαιρετικές εργασίες, που δεν θα ήταν υπερβολή, αν έπαιρναν ακόμη και τον τίτλο «εργασίες μιας ζωής».

Δεν υπάρχουν μεγάλες ή μικρές ανακοινώσεις, η ασφυκτική πίεση του χρόνου, σε συνδυασμό με τις πρόθεσεις, μα και το επίπεδο του ακροατή, κάνει τον δημιουργό, άλλοτε μεγάλο και σπουδαίο ή σε άλλες στιγμές, τον ίδιο άνθρωπο, λιγότερο σημαντικό.

‘Ομως για τον κάθε έναν από εμάς, τους θεατές, που στήνουμε αυτιά και μάτια, πάνω στις φωνές των ομιλητών, αποτελεί το πιο μεγάλο δώρο, να αισθάνεσαι την ενέργεια από τόσους πολλούς, σημαντικούς ανθρώπους, να χασομερούν πάνω στα καθημερινά της Καρπάθου.

Πρώτος-πρώτος, μέσα στην αίθουσα, ένας εξαιρετικός θεατής και συνάμα μεγάλος δημιουργός, ο καθηγητής λαογραφίας, Μιχάλης Μερακλής, δεν θέλει να χάσει καμμιά από τις παρουσιάσεις, παρότι για αρκετές από αυτές, έχουν μοχθήσει για να τις παράξουν οι μαθητές του, και ήδη τις έχει μελετήσει.

Ο Μιχάλης Μερακλής είναι ομότιμος καθηγητής λαογραφίας σε Αθήνα και Ιωάννινα και πρόεδρος της Ελληνικής λαογραφικής εταιρίας, μαθητής του Γεωργίου Μέγα, με σπουδές φιλολογίας και λαογραφίας σε Γερμανία και Ελλάδα.

Είναι ο μόνος καθηγητής στην χώρα μας που έχει «βγάλει» περισσότερους από εξήντα διδάκτορες λαογραφίας, ενώ οι περισσότεροι μαθητές του, σήμερα διαπρέπουν, σαν καθηγητές στα Ελληνικά πανεπιστήμια.

«Η λαογραφία, περιγράφει ο Μιχάλης Μερακλής, είναι πάντα ο ίδιος ο λαός, οι επιστήμονες λαογράφοι, είναι οι θεατές και ακολουθητές, ενός δρωμένου, ενός θεάματος, ποιεί την Λαογραφία ο λαός και οι λαογράφοι απλά παρακολουθούν και καταγράφουν».

Στην έναρξη του συνεδρίου παρουσίασε το θέμα του, την Καρπαθιά γυναίκα μέσα από την διαδρομή ζωή της Γεωργία Κουμούστου-Καβαλάρο.

Με τίτλο θέματος : «Αφήγηση ζωής μιας Καρπαθιάς κυρίας».

Στα πίσω κάθισματα, ο Θεοδόσης Μαστρομηνάς, δάκρυζε με τον λόγο του κου Μερακλή, αφού για εκείνον οι λέξεις οδηγούσαν σε ολοζώντανες μνήμες, αφού γνώριζε από κοντά την Μενεδιάτισσα, που έγινε το θέμα έρευνας του καθηγητή.

Ο ρόλος της γυναίκας για τον κο Μερακλή, δείχνει να είναι πιο ισχυρός, στην προσπάθεια διατήρησης και διάσωσης του παρελθόντος, δεν έδειχνε όμως απόλυτα σίγουρος, μιάς και οι άντρες αγαπούν υπόγεια και περισσότερο βαθειά τον τόπο τους και την παράδοση τους.

Για λίγο χρόνο άφησε την αίθουσα του συνεδρίου ο Μιχάλης Μερακλής και ξεκίνησε να περιγράφει την σημερινή εποχή, φωτίζοντας έτσι την μίζερη πραγματικότητα που ζούμε. Εντυπωσιασμένος από την ξεχωριστή ιστορία του τόπου, έδωσε την δική του εκδοχή στην καθημερινότητα.

«Η Κάρπαθος έχει γίνει ένα σύμβολο, είναι ένα φαινόμενο για όλη την Ελλάδα και τον λαό της, ο λαός χωρίς να το συνειδητοποιεί, δίνει συνεχώς ένα αγώνισμα, προσπαθεί να εξισορροπίσει, κάτι που μπορεί να είναι αντιφατικό.

Ένω οι Έλληνες, φύση εξωστρεφείς, ρέπουν να προσλαμβάνουν οτιδήποτε νεωτερικό, θέλουν να έχουν όλες τις ανέσεις και όλα τα αγαθά και μάλιστα σε υπερθετικό βαθμό, όμως υπάρχει και ένα βαθύτερο, πατριωτικό και εθνικό ένστικτο, είναι η απίστευτη φύση του Έλληνα, να μην εγκαταλείπει την παράδοση, αντίθετα να την αγαπά και να την σφίγγει γερά μέσα του».

Η εργασία του σωστού Λαογράφου έχει γίνει πιο δύσκολη σήμερα, ενδιαφέρεται για τον παρόντα, ζώντα λαό, όπως έλεγε ο δάσκαλος του Γεώργιος Μέγας, η επιστήμη της λαογραφίας, παλεύει όχι μόνο με ότι έχει εξαφανιστεί, αλλά και με τα όλα εκείνα που προσαρμόζονται στο παρόν μας.

Εντυπωσιάζεται και ο ίδιος με τις εργασίες που θα ανακοινωθούν στο συνέδριο και ο ίδιος περιγράφει:

«Θα ακούσουμε ανακοίνωση για την μοντέρνα ενδυματολογία, αλλά και τις ολόφρεσκες μαντινάδες που δημιουργούν διάφορα γκρούπ από το ίντερνετ, το ακροατήριο θα δεί, θα αισθανθεί την προσπάθεια μιας αντιπαλότητας, παλαιού κι νέου, για να γίνουν ένα, η εξέλιξη του νησιού, δεν θα γίνει με το βίαιο ξερίζωμα του παρελθόντος».

Η κουβέντα μας έκλεισε γιατί νιώθαμε και οι δύο πως χάναμε τις ομιλίες ενός ανεπανάληπτου συνεδρίου που θύμιζε έντονα ένα φεστιβάλ ταινιών. Την ίδια αγωνία που συνάντησα στην Θεσσαλονίκη από τους δημιουργούς ταινιών, είδα στα μάτια των επόμενων ομιλητών που θέλουν η εργασία τους να ξεχωρίσει.

Ο Μιχάλης Μερακλής δεν απέφυγε και μια κουβέντα, για όλους εκείνους που κακοχαρακτηρίζουν την επιστήμη της λαογραφίας,

«Δεν είναι εθνικιστική επιστήμη και σωβινισμός, υπάρχουν άσπονδοι εχθροί της λαογραφίας, ισχυρίζονται, μιλούν ανόητα και την χαρακτηρίζουν σαν μια παραεπιστήμη που βοηθά μια συντηρητική πολιτεία, που δεν πιστεύει στην εξέλιξη, και προσπαθεί να πείσει για την πιστή εφαρμογή των κανόνων του παρελθόντος».

Τα μικρόφωνα εξακολουθούν να είναι ανοιχτά και οι σύνεδροι να παρουσιάζουν τις μελέτες τους, τέτοιες συγκεντρωμένες και αποκαλυπτικές, ευκαιρίες, είναι σπάνιες στους μικρούς τόπους.